Bản đồ ngành thép thế giới vừa ghi nhận một thay đổi đáng chú ý: Mỹ đã chính thức vượt Nhật Bản để trở thành quốc gia sản xuất thép lớn thứ ba toàn cầu, chỉ đứng sau Trung Quốc và Ấn Độ.
Đây không chỉ là sự thay đổi về thứ hạng, mà còn phản ánh một xu hướng lớn: ngành thép đang chịu tác động mạnh từ chính sách kinh tế và làn sóng công nghệ mới.
Lần đầu tiên sau hơn 25 năm
Theo số liệu từ Hiệp hội Thép Thế giới, trong năm 2025, sản lượng thép thô của Mỹ đạt khoảng 82 triệu tấn, tăng hơn 3% so với năm trước.
Điều đáng chú ý là đây là lần đầu tiên kể từ năm 1999, Mỹ vượt qua Nhật Bản về sản lượng – một cột mốc mang tính biểu tượng trong ngành luyện kim toàn cầu.
Động lực đến từ chính sách và nhu cầu nội địa
Sự bứt phá của ngành thép Mỹ không đến từ ngẫu nhiên, mà được thúc đẩy bởi hai yếu tố chính:
1. Chính sách thuế quan mạnh tay
Mỹ đã áp mức thuế nhập khẩu thép và nhôm lên tới 25%, sau đó tăng lên 50% trong năm 2025.
Điều này khiến thép nhập khẩu trở nên đắt đỏ hơn, tạo lợi thế rõ rệt cho các nhà sản xuất trong nước.
2. Nhu cầu tăng mạnh từ công nghệ
Làn sóng phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) kéo theo sự bùng nổ xây dựng:
- Trung tâm dữ liệu
- Nhà máy điện
- Hạ tầng công nghệ
Những lĩnh vực này đều tiêu thụ lượng lớn thép, góp phần thúc đẩy sản xuất nội địa tăng trưởng mạnh.
Giá thép tăng và thị trường nội địa sôi động
Song song với sản lượng, giá thép tại Mỹ cũng có xu hướng tăng mạnh.
Giá thép cuộn cán nóng – một loại vật liệu quan trọng cho ngành công nghiệp – đã lên gần 1.000 USD/tấn, cao hơn đáng kể so với mặt bằng giá toàn cầu.
Sự kết hợp giữa:
- Giá cao
- Nhu cầu lớn
- Chính sách bảo hộ
đã biến thị trường Mỹ trở thành “mảnh đất màu mỡ” cho các doanh nghiệp thép, cả trong và ngoài nước.
Làn sóng đầu tư và M&A bùng nổ
Khi thị trường trở nên hấp dẫn, hàng loạt hoạt động đầu tư và mua bán – sáp nhập (M&A) cũng diễn ra sôi động.
Nhiều tập đoàn thép quốc tế đang có xu hướng:
- Rót vốn vào Mỹ
- Mở rộng sản xuất nội địa
- Phát triển các dòng thép chất lượng cao
Điều này cho thấy Mỹ không chỉ tăng sản lượng, mà còn đang tái định hình vai trò trong chuỗi cung ứng thép toàn cầu.
Góc nhìn chiến lược: Xu hướng bảo hộ quay trở lại
Sự vươn lên của Mỹ cũng phản ánh một xu hướng lớn hơn: chủ nghĩa bảo hộ đang quay trở lại trong ngành công nghiệp nặng.
Thay vì phụ thuộc vào nhập khẩu giá rẻ, các quốc gia lớn đang:
- Tăng cường sản xuất nội địa
- Bảo vệ doanh nghiệp trong nước
- Chủ động chuỗi cung ứng nguyên vật liệu
Đây là bài học quan trọng cho các quốc gia đang phát triển ngành thép, trong đó có Việt Nam.
Việc Mỹ vượt Nhật Bản để trở thành nhà sản xuất thép lớn thứ ba thế giới không chỉ là câu chuyện về sản lượng, mà còn là minh chứng cho sức mạnh của chính sách và nhu cầu thị trường.
Trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng khốc liệt, ngành thép sẽ không còn là cuộc chơi của riêng năng lực sản xuất, mà là cuộc đua về:
- Chiến lược quốc gia
- Công nghệ
- Và khả năng kiểm soát chuỗi cung ứng